Bài 8. Truyền và biến đổi chuyển động
I. TRUYỀN CHUYỂN ĐỘNG
- Truyền chuyển động là truyền và biến đổi tốc độ giữa các bộ phận của máy đặt xa nhau.
II. MỘT SỐ BỘ TRUYỀN CHUYỂN ĐỘNG
- Có 2 loại truyền chuyển động:
+ Truyền động ma sát.
+ Truyền động ăn khớp.
1. Truyền động đai
a. Cấu tạo
- Cấu tạo gồm 3 bộ phận: bánh dẫn, bánh bị dẫn và dây đai.
b. Nguyên lí làm việc
- Tỉ số truyền i được xác đinh bởi công thức:
i =\(\dfrac{n_1}{n_2}\) = \(\dfrac{D_1}{D_2}\) hay \(n_2\)= \(n_1\)✖\(\dfrac{D_1}{D_2}\)
- Trong đó:
\(D_1\): đường kính của bánh dẫn 1.
\(n_1\): tốc độ quay của bánh dẫn 1.
\(D_2\): đường kính của bánh bị dẫn 2.
\(n_2\): tốc độ quay của bánh bị dẫn 2.
i = 1: tốc độ quay của bánh dẫn và bánh bị dẫn bằng nhau.
i > 1: bánh dẫn quay nhanh hơn bánh bị dẫn và ngược lại.
- Sử dụng trong nhiều loại máy khác nhau như máy khoan, máy khâu, máy tiện, máy kéo, ô tô,...
2. Truyền động ăn khớp
- Là cơ cấu truyền chuyển động từ vật dẫn tới vật bị dẫn qua các cơ cấu ăn khớp.
- Có 2 loại truyền động ăn khớp:
+ Truyền động bánh răng.
+ Truyền động xích.
a. Cấu tạo
b. Nguyên lí làm việc
- Tỉ số truyền i được xác đinh bởi công thức:
i= \(\dfrac{n_1}{n_2}\)= \(\dfrac{Z_2}{Z_1}\)
- Trong đó:
\(Z_1\): số răng bánh dẫn hoặc đĩa dẫn (1).
\(n_1\): tốc độ quay của bánh dẫn hoặc đĩa dẫn (1).
\(Z_2\): số răng bánh bị dẫn hoặc đĩa bị dẫn (1).
\(n_2\): tốc độ quay của bánh bị dẫn hoặc đĩa bị dẫn (1).
c. Ứng dụng
- Sử dụng trong nhiều loại máy, thiết bị khác nhau như đồng hồ, hộp số xe máy, ô tô,...
Cấu tạo của bộ truyền động đai gồm mấy bộ phận?
Các cơ cấu truyền chuyển động ăn khớp là
Cấu tạo của bộ truyền xích không có bộ phận nào?
III. BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG
- Là từ một chuyển động ban đầu biến đổi thành các chuyển động khác.
- Có 2 loại biến đổi chuyển động:
+ Cơ cấu tay quay con trượt.
+ Cơ cấu tay quay con lắc.
IV. MỘT SỐ CƠ CẤU BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG
1. Cơ cấu tay quay con trượt
a. Cấu tạo
- Gồm 4 bộ phận chính:
+ Tay quay.
+ Thanh truyền.
+ Con trượt.
+ Giá đỡ.
b. Nguyên lí làm việc
- Khi tay quay (1) quay quanh trục A, đầu B của thanh truyền chuyển động tròn, làm cho con trượt (3) chuyển động tịnh tiến qua lại trên giá đỡ (4).
- Nhờ đó chuyển động tròn của tay quay được biến thành chuyển động tịnh tiến qua lại của con trượt.
c. Ứng dụng
- Dùng ở các máy khâu đạp chân, máy cưa gỗ, máy hơi nước, các máy có động cơ đốt trong,...
2. Cơ cấu tay quay thanh lắc
- Biến chuyển động quay thành chuyển động lắc và ngược lại.
a. Cấu tạo
- Gồm có 4 bộ phận chính:
+ Tay quay.
+ Thanh truyền.
+ Thanh lắc.
+ Giá đỡ.
động của máy khâu đạp chân.olm
b. Nguyên lí làm việc
- Khi tay quay AB quay đều quanh trục A thông qua thanh truyền BC, làm thanh lắc CD lắc qua lắc lại quanh trục D một góc xác định.
c. Ứng dụng
- Ứng dụng trong nhiều loại máy như: máy dệt, máy khâu đạp chân, xe tự đẩy, ...
Cơ cấu tay quay con trượt gồm mấy bộ phận?
Cơ cấu tay quay thanh lắc có cơ cấu là