Quay lại giao diện cũ
Từ tế bào đến cơ thể
I. Sinh vật đơn bào và sinh vật đa bào
1. Sinh vật đơn bào
Sinh vật đơn bào là những sinh vật được cấu tạo từ một tế bào.
- Sinh vật đơn bào thực hiện các hoạt động sống trong khuôn khổ một tế bào như: lấy và tiêu hóa thức ăn, hô hấp, vận động, sinh sản, và trả lời các kích thích từ môi trường bên ngoài.
- Một số ví dụ về sinh vật đơn bào:
Trùng biến hình |
Trùng giày |
Vi khuẩn |
.jpg)
Vi khuẩn được cấu tạo từ
❗Trùng giày là sinh vật đơn bào sống phổ biến ở trong nước. Cơ thể của chúng tuy chỉ là 1 tế bào nhưng thực hiện đầy đủ các hoạt động sống của sinh vật.
Trùng giày thực hiện các hoạt động sống:
Một số hoạt động sống của trùng giày |
Sự sinh sản của trùng giày |
2. Sinh vật đa bào
Sinh vật đa bào là sinh vật được cấu tạo từ nhiều tế bào.
- Sinh vật đa bào có cấu tạo phức tạp. Cơ thể chúng có nhiều loại tế bào với hình dạng, cấu tạo khác nhau và thực hiện các chức năng khác nhau như quang hợp (ở thực vật) và tiêu hóa (ở động vật), hô hấp,... nhờ đó đảm bảo sự tồn tại và phát triển của cơ thể.
Hoàn thành bảng sau để thấy rõ sự khác nhau giữa sinh vật đơn bào và sinh vật đa bào:
| Tiêu chí | Sinh vật đơn bào | Sinh vật đa bào |
| Số lượng tế bào |
| |
| Số loại tế bào | ||
| Cấu tạo từ tế bào nhân sơ hay tế bào nhân thực |
(Kéo thả hoặc click vào để điền)
❗Cơ thể người có khoảng 30 - 40 nghìn tỉ tế bào thuộc 200 loại tế bào khác nhau.
❗Nhiều sinh vật đơn bào sống bên trong sinh vật đa bào. Ví dụ hàng triệu vi khuẩn có lợi sống trong ruột của động vật giúp cơ thể động vật chống lại các vi khuẩn có hại.
Một số vi sinh vật trong cơ thể người
III. Tổ chức cơ thể đa bào
Ở sinh vật đa bào, cơ thể được tổ chức theo các cấp độ từ thấp đến cao: tế bào, mô, cơ quan, hệ cơ quan, cơ thể.
Sơ đồ mô tả các cấp tổ chức của cây xanh
Một số loại mô ở thực vật và động vật:
Một số loại mô ở lá cây |
Mô cơ ở ruột non |
Mô thần kinh ở não | |
.jpg)
- Các tế bào trong mô có cấu tạo và hình dạng tương tự nhau
- Kích thước của các tế bào trong mô không bằng nhau, tuy nhiên không có sự chênh lệch quá lớn.
Quan sát các hình bên dưới, sắp xếp tên cấp tổ chức vào các ô trống trương ứng với hình ảnh của từng cấp độ đó.
| Hình ảnh minh họa |
|
|
|
|
|
| Tên cấp tổ chức |
(Kéo thả hoặc click vào để điền)
| Cấu trúc | Mô | Cơ quan | Hệ cơ quan | Cơ thể | |
| Khái niệm | Mô bao gồm các tế bào có hình dạng, cấu tạo giống nhau và cùng thực hiện một chức năng. | Cơ quan là tập hợp của nhiều mô cùng thực hiện chức năng nhất định, ở vị trí nhất định trong cơ thể. | Hệ cơ quan là tập hợp của nhiều cơ quan hoạt động cùng nhau thực hiện một chức năng nhất định. | Cơ thể sinh vật bao gồm tất vả các hệ cơ quan trong cơ thể hoạt động phối hợp với nhau đảm bảo sự tồn tại, lớn lên và sinh sản của cơ thể. | |
| Ví dụ | Thực vật | Mô giậu, mô xốp, mô phân sinh. | Lá, hoa, quả, rễ. | Hệ chồi. | Cây hoa hồng, cây rau cải. |
| Động vật | Mô mềm, mô liên kết. | Ruột non, ruột già, dạ dày. | Hệ bài tiết, hệ hô hấp, hệ tuần hoàn. | Con mèo, con gà, cơ thể người. | |
Nêu tên các cấp độ tổ chức tương ứng với mỗi câu trúc đã cho và tên của cấp độ tổ chức liền kề cao hơn nó trong thứ tự tổ chức cơ thể.
| Cấu trúc |
|
|
|
|
| Tên cấp độ tổ chức |
|
|
|
|
| Tên cấp độ tổ chức liền kề cao hơn |
|
|
|
|
.jpg)
❗Cùng một loại mô có thể tham gia cấu tạo nên nhiều cơ quan khác nhau. Ví dụ: mô dẫn ở cây có ở cả thân, lá, rễ; biểu mô ở người cấu tạo nên da, khí quản, dạ dày,...
1. Sinh vật đơn bào là sinh vật chỉ cấu tạo từ một tế bào.
2. Sinh vật đa bào là sinh vật cấu tạo từ nhiều tế bào.
3. Ở sinh vật đa bào, cơ thể được tổ chức theo các cấp độ từ thấp đến cao: tế bào, mô, cơ quan, hệ cơ quan, cơ thể.
4. Mô là nhóm tế bào có cùng hình dạng, cấu tạo và chức năng.
5. Cơ quan là tập hợp nhiều mô cùng thực hiện chức năng nhất định.
6. Hệ cơ quan là tập hợp nhiều cơ quan hoạt động như một thể thống nhất, hoàn thành một chức năng nhất định.
7. Cơ thể là tập hợp tất cả các hệ cơ quan hoạt động phối hợp với nhau.
III. Thực hành tìm hiểu về tổ chức cơ thể
1. Tìm hiểu về hình dạng, cấu tạo của sinh vật đơn bào
Chuẩn bị
- Dụng cụ, mẫu vật: Kính hiển vi quang học, lam kính, lamen, kim mũi mác và các dụng cụ, mẫu vật dưới đây.
Lọ đựng dịch huyền phù nấm men |
Lọ đựng nước cất |
Lọ đựng xanh methylene |
Đĩa kính đồng hồ |
- Tranh, video, tiêu bản về sinh vật đơn bào.
Tiến hành
Đối với mẫu vật
1. Nhỏ một giọt dịch nấm men lên lam kính. |
2. Dùng kim mũi mác dàn mỏng dịch và để yên cho nước bay hơi hết. |
3. Nhỏ một giọt xanh methylene lên vết mẫu đã khô và để yên trong 5 phút. |
4. Nhỏ từ từ nước cất cho chảy qua vết mẫu cho đến khi dịch chảy qua lam kính không còn màu xanh. |
5. Nhỏ một giọt nước cất lên vết nhuộm và nhẹ nhàng đậy lamen lên vết nhuộm. |
6. Quan sát tiêu bản dưới kính hiển vi quang học ở vật kính 10x rồi chuyển sang vật kính 40x. |
Đối với tranh, video và tiêu bản
- Quan sát tranh, video, tiêu bản.
- Quan sát tiêu bản về sinh vật đơn bào thực hiện theo bước 6.
Báo cáo
Hoàn thành báo cáo thực hành theo gợi ý sau.
Dựa vào hình vẽ tế bào nấm men trên, chọn những từ ngữ mô tả về hình dạng, kích thước của nấm men mà em cho là đúng.
- Tế bào nấm men có kích thước
- lớn
- nhỏ
- Hầu hết các tế bào nấm men quan sát được có dạng hình
- sao
- tròn
- cầu
- nhiều cạnh
- Mỗi tế bào nấm men tương ứng với
sinh vật đơn bào.
- nhiều
- một
2. Tìm hiểu về tổ chức cơ thể thực vật và cơ thể người
Dựa vào hình ảnh sau đây, xác định tên các cơ quan cấu tạo nên cây xanh theo các vị trí tương ứng.
.jpg)
a.
| b.
| c.
|
d.
| e.
| f.
|
Một số hệ cơ quan và cơ quan cấu tạo cơ thể người được miêu tả bằng các hình ảnh bên dưới. Dựa vào các hình ảnh này em hãy sắp xếp các cơ quan vào các ô hệ cơ quan tương ứng để được thông tin đúng.
Hệ hô hấp |
Cơ thể người |
Hệ tuần hoàn |
Hệ tiêu hóa |
Hệ bài tiết |
.jpg)
