Tri thức về Truyện

TRI THỨC VỀ TRUYỆN

1. Khái niệm

Truyện là loại tác phẩm văn học kể lại một câu chuyện có cốt truyện, nhân vật, không gian, thời gian, hoàn cảnh diễn ra các sự việc.

2. Một số đặc điểm của truyện

a. Cốt truyện đơn tuyến và cốt truyện đa tuyến

Nối.

Cốt truyện đơn tuyến

có hệ thống sự kiện tương đối đơn giản, tập trung thể hiện quá trình phát triển tính cách của một hoặc một vài nhân vật chính.

Cốt truyện đa tuyến

có hệ thống sự kiện thường phức tạp, chồng chéo, tái hiện nhiều bình diện của đời sống gắn với số phận các nhân vật chính của tác phẩm.

b. Nhân vật chính

Nhân vật chính là nhân vật quan trọng nhất của truyện, có những hành động, quyết định tác động đến cốt truyện và diễn tiến các sự kiện trong truyện, thể hiện rõ nhất tư tưởng, chủ đề của truyện.

c. Chi tiết tiêu biểu

Chi tiết tiêu biểu là những chi tiết chọn lọc, có giá trị biểu đạt và thẩm mĩ vượt trội trong truyện, có thể mang lại sự bất ngờ gây chú ý hoặc sự thích thích đối với người đọc và góp phần quan trọng trong việc thể hiện chủ đề, tư tưởng của tác phẩm.

d. Tư tưởng của tác phẩm văn học

Tư tưởng của tác phẩm văn học là

sự nhận thức, lí giải và thái độ của tác giả đối với nội dung của tác phẩm, cũng như những vấn đề về cuộc sống con người được đặt ra trong tác phẩm.

thông điệp, bài học quý giá mà tác giả đề cập đến trong văn bản thông qua hình tượng nhân vật, sự việc, kết thúc truyện.

quan điểm, ý kiến, thái độ của người đọc sau khi tiếp nhận tác phẩm được tác giả ghi chép lại một cách khách quan và trình bày cụ thể.

chủ đề, đề tài được thể hiện trong tác phẩm mà nhà văn đã tâm đắc chọn lọc, trình bày.

- Tư tưởng được biểu hiện qua hình tượng nghệ thuật, qua đề tài, chủ đề, cảm hứng chủ đạo,…

- Ví dụ: Tư tưởng của bài thơ Mẹ (Đỗ Trung Lai) là những chiêm nghiệm sâu sắc về quy luật khắc nghiệt một đi không trở lại của thời gian, vì thế, cần viết quý trọng những gì đang có trong hiện tại. Tư tưởng đó được thể hiện qua cặp hình ảnh sóng đôi: mẹ và cau; qua giọng thơ day dứt, thổn thức;…

e. Chủ đề và đề tài

Nối.

Chủ đề

Hiện tượng, phạm vi cuộc sống của tác phẩm

Đề tài

Vấn đề cơ bản của tác phẩm

- Để xác định đề tài, người ta thường đặt câu hỏi: Tác phẩm viết về cái gì (hiện tượng, phạm vi cuộc sống)? Còn để xác định chủ đề, thường phải trả lời câu hỏi: Vấn đề cơ bản của tác phẩm là gì?

- Ví dụ:

+ Đề tài của truyện Lão Hạc là viết về người nông dân, còn chủ đề của truyện Lão Hạc là vấn đề cuộc sống cùng khổ và nhân phẩm của người nông dân.

+ Đề tài của truyện Người thầy đầu tiên là tình thầy trò. Chủ đề của tác phẩm này là đề cao vai trò của tri thức và trí thức trong việc giúp con người thoát khỏi cuộc sống bần cùng, lạc hậu và cái ác.

+ Đề tài của truyện Hoàng tử bé viết về cuộc gặp gỡ tình cờ giữa viên phi công và chú bé ngoài Trái Đất, nhưng chủ đề cơ bản của tác phẩm là trẻ thơ có cách nghĩ và cách nhìn riêng, cần nhìn trẻ con bằng con mắt của trẻ thơ.

- Tuy nhiên, cần chú ý là mỗi tác phẩm lớn có thể đặt ra nhiều vấn đề cơ bản (nhiều chủ đề).

Bài học liên quan

Tri thức về Truyện